HEDONİZM-HAZCILIK

Hedonizm, Kirene Okulu‘nun, yani Sokrates‘in öğrencisi Aristippos‘un öğretisidir.

Türkçe ifadesiyle “hazcılık”, Sokrates‘in öğrencisi ve Kirene okulunun kurucusu Aristippos’un bir öğretisidir. Hayatın esasının “haz almak”; insanın en soylu amacının da “hayattan alacağı hazzı maksimize etmek” olduğunu ileri süren felsefi düşüncedir. Peki, Hedonizm nedir? Hedonist nedir, ne demek? Hazcılık nedir? Hedonizm temsilcileri kimlerdir?

Photo by cottonbro on Pexels.com

Hedonizm Nedir ?

Hedonizm, zevk ve mutluluğun insanlık için en önemli şeyler olduğuna inanan felsefi bir düşüncedir. “Hedonizm” terimi, Yunanca “haz” anlamındaki “hedone” ifadesinden türetilmiştir.

Aristippos’a göre, her davranış mutlu olma isteğinden kaynaklanır. Dolayısıyla haz, yaşamın bir numaralı gerekliliğidir ve insanı insan yapan duygudur. Edinilen bilgiler, duygularla alınabildiği kadardır; bundan sonrasına geçemez. Bu yüzden Aristippos, duyguların yol açtığı hazza yönelmeyi ve acıdan daima kaçmayı salık vermiştir.

Aristippos’un Hedonizm Anlayışı

Aristippos’a göre her davranışın nedeni, mutlu olmak isteğidir. Yaşamın gereği hazdır. Haz insanı insan eden duygudur. Bilgilerimiz duygularımızla alabildiğimiz kadardır, bunda öteye geçmez. Bu yüzden Aristippos duygularımızın getirdiği hazza yönelmeyi, acıdan kaçmayı öğütlemektedir.

Sokrates’in öğrencilerinden Kireneli Aristippos’a göre en üstün iyilik hazdır. Sokrates, mutluluğun iyiye yönelmek ve onu gerçekleştirmekle elde edilebileceğini öğretmiştir. İyiye yönelen ve onu gerçekleştiren davranışlara da erdem adını veriyordu. Sokratesçi okullar, bu öğretinin geliştiricileri olarak iyi’nin ne olduğu sorusuna karşılık aradılar. Aristippos’un ve onun izinden yürüyenlerin Kireneli oluşlarından ötürü Kirene Okulu adıyla da anılan hazcılık bu sorunun karşılıklarından biridir. Bu öğretiye göre iyi demek, haz demektir; haz veren her şey iyi, acı veren her şey de kötü‘dür.

Epikür’ün Hazcılık Anlayışı

Epikuros da hazcılığı devam ettiren filozoflardandır. Ne var ki Epikuros, Aristippos’un bedensel hazzına karşı tinsel hazzı yeğler. Onun için en büyük haz, ruh dinginliğidir. Buna da bedensel zevkler peşinde koşmakla değil, bilgelikle varılır. Ona göre en üstün iyi, hazdır. Ancak gerçek haz sürekli olandır. Sürekli olan hazza da bilgelikle varılabilir.

Aristippos ve Epikür’ün Hedonizm Anlayışlarının Farkı

Aristippos’a göre haz veren şey iyidir, acı veren de kötü Haz ile iyi aynı şeydir. İnsan her şeyden sevinç duymaya çalışmalı, her yaşama durumunda iyiyi, sevincin kaynağını bulmak istemelidir. Ancak Aristippos’un göz önünde bulundurduğu bir anlık haz duygusudur.

Hedonistlerin Özellikleri Nelerdir?

  • Her zevki tatma arzusu içindedirler. Hazlarının önündeki bütün engellere düşmandırlar.
  • Kutsal değerleri hiçe sayarlar ve kendilerini en değerli varlık olarak görürler.
  • Kendi zevkleri için her şeyi feda edebilirler.
  • Çalışmayı sevmezler. Zengin olmak ve başarı için çalışanları “ahmak” olarak görürler.
  • Tembellik ve miskinlik, en büyük zevklerindendir. İş yapmayı sevmedikleri gibi zor işlerden nefret ederler ve ısrarla işten kaçarlar.
  • Kuralları ve yasakları yok sayarlar. Din, ahlak, etik ve onur gibi toplum için değerli erdemlerden rahatsız olurlar.
  • Ölümden korkarlar ve ölüm gerçeği ile yüzleşmek istemezler; çünkü ölüm, onlar için hazların sona ereceği bir gerçektir. Ölümü, keyif verici maddelere bağımlılıkla geçiştirmeye çalışırlar.
  • Cinsellik, hayatlarının en önemli zevkleri arasındadır. Karşı cins, zevk aracıdır. Aile bireyleri bile cinsellik için bir araç olabilir. Sınırsız cinsellik, ensest ilişkiler hayatlarında yer alan sıradan eylemlerdir.
  • Aile sorumluluğu almaktan korkarlar. Çocuk, onlar için zevklerine bir engeldir. Bu sebeple evli hedonistler boşanmaya çalışır veya evlenmemek için büyük çaba harcarlar.
  • Son derece bencil ve benmerkezci yapıları vardır. Şahsi menfaatlerini sonuna kadar korur ve savunurlar. Övülmeye bayılırlar, eleştiriden nefret ederler.

Hedonizmin Ahlak Anlayışı

Hoşa giden bir şeyin yarattığı, uyandırdığı duyguya haz adı verilir. Haz bireysel olarak ortaya çıkan bir hoşlanma duygusudur. Herkesin haz alacağı şeyler farklıdır, yani kişiden kişiye farklılık gösterir. Haz yüksek sesli müzik dinlemek, hız yaparak araba kullanmak, tıka basa yemek yemek, alkol tüketmek gibi bir şey olabileceği gibi kitap okumak, spor yapmak, bitki yetiştirmek gibi özünde iyi kabul edilebilecek şeyleri de kapsayan geniş bir kavramdır. Bireyin haz duygusu sadece o kişinin eylemleri için geçerlidir ve evrensel bir özellik taşımaz. Bu yüzden hedonizm anlayışına göre herkes için geçerli evrensel ahlak yasası yoktur.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s