İNSOMNİA – UYKUSUZLUK

Uykuya dalamama ya da gece boyunca sürekli uyuyamama sorunlarını barındırır. Hastalar genel olarak, gözlerini birkaç dakikadan fazla kapalı tutamamaktan ya da yatakta bir o yana bir bu yana dönerek uyuyamamaktan yakınırlar.

İnsomnia hastalığına sahip olan kişi, uyandığınızda kendini yorgun hissedebilir. Uykusuzluk sadece enerji seviyesini ve ruh halini değil kişinin sağlığını, iş performansını ve yaşam kalitesini de önemli derecede etkileyebilmektedir.

Uykunun yeterliliği kişiden kişiye değişebilmektedir, fakat yetişkinler için uyku saatleri 6 ila 8 saat arasında öngörülmektedir. Yine yetişkinlerde strese veya travmaya bağlı olarak (akut) uykusuzluklar yaşanabilir ve bu durum geçici bir süre devam edebilir. Fakat bir ay veya daha uzun süre (kronik) uyku sorunu ile karşı karşıya olan kişilerin en kısa sürede doktora başvurmaları önerilmektedir.

İnsomnia ayrıca birçok ilacın yan etkisi olarak, stres sebebiyle ya da duygusal, fiziksel ve zihinsel sorunlar doğrultusunda da oluşabilir.

İnsomnia semptomları nelerdir?

  • Geceleri uykuya dalmakta zorluk
  • Sinirlilik, depresyon veya anksiyete
  • Dikkat toplamada, odaklanmada veya hatırlamakta güçlük çekmek
  • Artan hatalar veya kazalar yaşamak
  • Uyku konusunda endişelere sahip olmak
  • Gece uyanmak
  • Çok erken uyanmak
  • Gece uykusundan sonra dinlenmiş hissetmemek
  • Gündüz hissedilen yorgunluk veya uyku hali

İnsomnia nedenleri nelerdir?

  • Uyku ile ilgili bozukluklar:

Uyku apnesi, gece boyunca düzenli aralıklarla nefes alınmasına engel olan tıbbi bir durumdur. Uyku apneli bireyler uykularının sık sık kesilmesinden şikayetçidir. Bunun haricinde, huzursuz bacak sendromu gibi rahatsızlıklar uykuya dalmayı güçleştirebilir.

  • Kafein, nikotin ve alkol:

Kahve, çay, kola ve diğer kafeinli içecekler uyarıcı etkiye sahiptirler. Bu tip ürünleri öğleden sonra veya akşam geç saatlerde tüketmek, gece uykuya dalmayı güçleştirir. Tütün ürünlerindeki nikotin, uykuyu etkileyebilecek başka bir uyarıcıdır. Alkol uykuya dalmaya yardımcı olabilir ancak daha derin uyku aşamalarını önler ve genellikle gecenin ortasında uyanmaya neden olur

  • Stres:

İş, okul, sağlık, finans veya aile ile ilgili endişeler, geceleri zihni aktif tutup uyumayı zorlaştırabilir. Sevilen birinin ölümü ya da hastalığı, boşanma veya işten çıkarılmak gibi stresli yaşam olayları veya travmalar da uykusuzluğa yol açabilir.

  • Seyahat veya iş programı:

Vücudun uyku ve uyanıklık düzenini sağlayan ve vücudun iç saati olarak adlandırılan sirkadiyen ritimler seyahat veya iş çalışma saatleri nedeniyle bozulabilir. Bunlara örnek olarak jet lag; geç, erken veya değişen vardiyalarda çalışmak verilebilir.

  • Kötü uyku alışkanlıkları:

Kötü uyku alışkanlıkları arasında düzensiz bir yatma zamanı, yatmadan önce yapılan uyarıcı aktiviteler, rahatsız edici bir uyku ortamı ve yatağınızı iş, yemek veya TV izlemek için kullanma sayılabilir. Bilgisayarlar, televizyonlar, video oyunları, akıllı telefonlar veya yatmadan hemen önceki diğer ekran aktiviteleri uyku döngüsünü olumsuz yönde etkiler.

  • Akşamları çok geç yemek yemek:

Yatmadan önce yenilen hafif yiyecek ya da atıştırmalar, kişilere rahatsızlık vermeyebilir. Ancak çok fazla yemek yemek, yatarken fiziksel olarak rahatsız hissetmenize neden olacaktır. Birçok insan ana öğünlerini yatma saatine yakın aldıklarında, mide ekşimesi ve yiyeceklerin mideden yemek borusuna geri kaçmasına neden olan, asit reflüsü denen şikayetle karşılaşmaktadır. Bu gibi durumlar uyuya dalmayı zorlaştırır.

Kronik uykusuzluk ayrıca tıbbi durumlar veya bazı ilaçların kullanımı ile de ilişkilendirilebilir. Tıbbi durumun tedavisi, uykunun iyileştirilmesine yardımcı olabilir, ancak bazı ender durumlarda tıbbi durum düzeldikten sonra da uykusuzluk devam edebilir.

  • Ruh sağlığı bozuklukları:

Travma sonrası stres bozukluğu gibi kaygı bozuklukları uykuyu etkileyebilir. Örneğin; çok erken uyanmak depresyonun bir belirtisi olabilir. Uykusuzluk sıklıkla diğer ruh sağlığı bozukluklarında da görülür.

  • İlaçlar:

Bazı antidepresanlar, astım veya tansiyon ilaçları gibi reçeteyle satılan birçok ilaç, uyku bozukluklarına neden olabilir. Bazı ağrı kesici ilaçlar, alerji ve soğuk algınlığı ilaçları veya zayıflama ürünleri gibi reçetesiz satılan birçok ilaç ise kafein gibi uykuyu etkileyebilecek uyarıcılar içerebilir.

  • Tıbbi durumlar:

İnsomnia’ya neden olan tıbbi hastalıklar arasında kronik ağrı, kanser, diyabet, kalp hastalığı, astım, gastroözofageal reflü hastalığı (GERD), aşırı aktif tiroid, Parkinson hastalığı ve Alzheimer hastalığı sayılabilir.

İnsomnia Tanısı Nasıl Koyulur?

Uykusuzluk problemi yaşayan kişinin hekime başvurmasının ardından hekim hastalık öyküsünü alır ve fizik muayenesini yapar. Kişinin uyku problemi yaşamasına neden olan alışkanlıklar sorgulanır. Halk arasında insomnia testi olarak da bilinen anketin doldurulması istenebilir. Bazı vakalarda birkaç hafta boyunca uyku günlüğü tutulması talep edilebilir.

İnsomnia Tedavi Yöntemleri

Uykusuzluğun en yaygın biçimlerinden birine psikofizyolojik uykusuzluk denir. Genellikle zihnin çok düşünceli ve rahat olmadığı için kişide uyku sorunları meydana gelmektedir. Bu tarz uykusuzluk kimi kişilerde zaman içerisinde azalarak kaybolurken, kimi hastalarda ise beyin adeta uyumamayı öğrenerek uykusuzluk yaratır.

Yine akut uykusuzluk denilen kısa süreli uykusuzluk sorunları da tedavisi gerektirmeyebilir. Uykusuzluk, gün içinde çalışmayı zorlaştırıyorsa, doktor tarafından uyku ilaçları önerilebilir. Bu ilaçlar kişinin rahat bir uyku uyumasını sağlayarak, kişinin gün içinde yorgunluk ya da konsantrasyon gibi sorunlar yaşamasının önüne geçer.

Kronik uykusuzluk tedavisinde ise, öncelikle uykusuzluğa neden olan altta yatan sağlık sorunlarının tedavi edilmesi gereklidir. Eğer şüphelenilen hastalıklar tedavi edildikten sonra bile kişi uykusuzluk sorunu ile karşı karşıya kalıyorsa psikolojik değerlendirilmesi istenilebilir.

Gevşeme egzersizleri, beslenme düzeni ve uyku kısıtlamaları ile tedavi edilebilir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s