APRİORİZM – ÖNSELCİLİK

Tecrübeden önce insan aklında varlığı kabul edilen bilgi ve düşünceyi anlatmak için kullanılan bir sıfat olan Apriorizm, genel olarak, zihnin bir takım düşüncelere sahip olduğunu ve bu durumun bir sonucu olarak da, duyu deneyiminden bağımsız olarak gerçek bilginin olanaklı olduğunu savunan görüş.

Platon, Descartes, Leibniz ve Kant öğretileriyle genel olarak usçuluk, doğuştancılık, düşüncecilik gibi öğretiler böyledir.

Kimi Marksçılar, bütün bilimdışılığına rağmen, özellikle Kantçı önselcilik anlayışında MarksçıLeninci bilgi kuramının çekirdeğini görmektedirler.

“Gerçekten de, tarihin akışı içinde ortaya çıkan bilgi biçimleri ve teorik bilgiler, kendilerinden sonraki deneyler için, bitmiş ve hazır deneyimler durumundadırlar; bu anlamda, bu bilgilerin, hazır deneyler olarak ortaya çıktıkları ölçüde göreceli, tarihsel olarak belirlenmiş, işlevli bir apriorizmi vardır; bu bilgiler, gelecekteki deneyin önkoşuludurlar; ancak kendileri de bir önceki deneylerin tarihsel sonucu oldukları için, deneyimden bağımsızlıkları sözkonusu olamaz”. demektedirler

Apriorizm incelenikirken özcülük, örgencilik(organizm),öznelcilik (subjektivizm) beraber incelenmelidir.

Özcülük

Sosyal fenomenlerin anlaşılmasının anahtarını şeylerin gerçek tabiatını/mahiyetini (özünü) idrak etmede gören ve bu özün şeylerin zahiri tezahürünün arkasında yattığına inanan doktrin.

Örgencilik (Organizm)

Örgencilik yaşamı örgenleşmenin sonucu sayan öğreti. Bu anlayışa göre yaşam, örgenleri harekete getiren herhangi başka bir güçten değil, bizzat örgenlerin kendisinden oluşur. Toplumu canlı bir örgenliğe benzeten ve bundan ötürü de yaşambilimsel yasaların canlı örgenlikte olduğu gibi toplumda da geçerli olduklarını savunan idealist toplumbilim kuramı da bu adla anılır.

Fransız toplumbilimcisi Durkheim tarafından ortaya atılan bu idealist görüş, kimi yazarlarca yaşambilimcilik adıyla anılan Spencer, Worms, Schaeffle gibi toplumbilimcilerin toplumbilim anlayışlarından farklı tutulmuştur.

Öznecilik (Subketivizm)

Her türlü nesne ve nesnel olanı özne ve öznele indirgeyen anlayış.

Konfüçyüs ve Platon’dan Yeni-Platonculuk, Augustinus, Aquino’lu Thomas, Descartes, Berkeley, Hume, Kant, Fichte, Schelling, Hegel, Gerçekçilik, Olguculuk, Mach, Pragmacılık, İşlemcilik, yeni-gerçekçilik, yeni-olguculuk, fenomenoloji, personalizm ve varoluşçuluğa kadar bütün düşünceciler ve düşünceci öğretiler öznelcidirler.

Öznelcilik, temelde, dış dünyanın varlığını öznenin varlığına indirgediği gibi hemen her alandaki değer yargılarını da öznel ve bireysel değerlendirmelere indirger. bu anlayışa göre iyilikle kötülüğün, öznelci estetikte güzelle çirkinin ölçütü öznel ve bireyseldir. Demek ki gerçek nesnel değildir ve keyfe bağlı, öznel, kişiden kişiye değişebilen bir şeydir. Bu bakımdan bilinemezcilik öznelciliğin zorunlu ve tekbencilik kaçınılmaz sonucudur.

APRİORİZM – ÖNSELCİLİK’ için 2 yanıt

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s