FELSEFEYE GİRİŞ İÇİN 10 KİTAP

Felsefe genelde herkesin bir zamanlar ilgisini çekmiş fakat yanlış başlangıç kitap seçimi yahut karmaşık ve bilinmeyen ileri seviye terim ve kavramların çokluğundan ya göz korkutmuş ya da vazgeçmelerine sebep olmuştur.

Felsefeye başlamak için okumanız gerektiği kabul edilen kitaplar arasından derlediğim, kitaplar listesi şu şekilde:

ARİSTOTELES – METAFİZİK

METAFİZİK KİTAP İÇERİĞİ

Metafizik, felsefe tarihinin en büyük filozoflarından biri olan, hatta kimilerine göre tartışmasız en büyüğü olan Aristoteles’in en önemli, ve hem içeriği hem düzeni hem de edisyonları bakımından en çok tartışılmış metnidir. İlkeler, nedenler, varlık, varolan gibi felsefenin en temel meselelerini araştıran bu eser, klasik dönemden günümüze kadar, filozofların ve diğer araştırmacıların başvuru kaynakları arasında ilk sırada gelir.

Bu yeni baskıda Yunanca ve Türkçe, çift dilli bir basımla sunulan Metafizik artık sadece filozoflar ya da felsefeciler için değil filologlar ya da dilbilimciler için de eşsiz bir referans çalışma.

NİGEL WORBURTON – FELSEFENİN KISA TARİHİ

FELSEFENİN KISA TARİHİ  KİTAP İÇERİĞİ

Felsefe gerçekliğin doğası ve nasıl yaşamalıyız sorularıyla başlar. Felsefenin Kısa Tarihi, görünüş ve gerçek, benliğin doğası, tanrının varlığı ve hem birey hem de toplumun bir üyesi olarak nasıl yaşamamız gerektiği gibi felsefenin ana temalarına odaklanıyor. 2000 yıllık Batı felsefesini Sokrates’ten hayvan hakları hareketine kadar ana hatlarıyla sunuyor. Warburton çoğumuzun gözünü korkutan ve anlaşılmaz bulduğu felsefeyi herkesin anlayabileceği ve günlük hayatında kullanabileceği bir konu haline getiriyor.

Batı felsefesinin büyük düşünürlerini kronolojik sırayla tanıyacağınız, zevkle okunacak mükemmel bir giriş kitabı.

HALİL CİBRAN – ERMİŞ

ERMİŞ KİTAP İÇERİĞİ

Size bir de denildi ki hayat karanlıktır diye ve sizler bezginliğinizde tekrar edegeldiniz, bir bezgin tarafından ne söylenmişse. Ve ben derim ki hayat, sahiden karanlıktır, insiyak olduğu zaman başka. Ve her insiyak kördür, bilgi olduğu zaman başka. Ve her bilgi beyhudedir, çalışma olduğu zaman başka. Ve her çalışma nafiledir, aşk olduğu zaman başka. Ve her ne zaman aşkla çalışırsanız kendinizi kendinize raptedersiniz ve ötekine ve Allah’a.

AGUSTİNUS – İTİRAFLAR

İTİRAFLAR KİTA İÇEREĞİ

Genellikle İlkçağ Hristiyanlığının en büyük düşünürü sayılan Augustinus (354-430), Yunan felsefesinin Platoncu geleneği ile Hristiyan öğretiyi kaynaştırmaya çalışmıştır. Spekülatif ve mistik eğilimlerin ağır bastığı eserlerinde işlediği en temel sorun tanrı ve mutluluk sorunudur. Katolik öğretiyle ilgili kuşkularından bir türlü arınamayan Augustinus, bir içe bakış anında, hem de aşkın “değişmez ışık” olan Tanrı’yı keşfeder. Ve “anlayayım diye inanıyorum” önermesini şiar edinir kendine. Felsefi ve tanrıbilimsel düşünüş biçiminin yer aldığı orobiyografik nitelikli bu kitapta okuyucu, onun dehasının görece ve yüreğinin atışlarını içinde hissedecektir.

ERASMUS – DELİLİĞE ÖVGÜ

DELİLİĞE ÖVGÜ KİTAP İÇERİĞİ

“Bir sonraki hayata geçerken insanın elinden alınmayacak, hatta daha da katlanacak bir delilik vardır. Bu küçük delilik damlasını dünyada tatmayı başarabilmiş olan birkaç ayrıcalıklı kişi vardır. Bu kişilerin söylediği sözlerde tutarlılık yoktur; ağızlarından anlamsız sesler çıkar. Bir anda surat ifadeleri değişir; kah mutlulardır; kah depresiflerdir, gözyaşları akıtırlar. Ağladıkları an bir bakarsınız gülmeye başlarlar; sonra birden iç çekerler, yani anlayacağınız kendilerinden geçerler. Çok geçmeden kendilerine geldiklerinde ise nereden geldiklerini, bu bedende olup olmadıklarını, uyuyup uyumadıklarını bilmediklerini söylerler. Her şeyi hayal meyal hatırlarlar. Bildikleri tek şey, bu delilik anında mutluluğun zirvesinde olduklarıdır.”

“Evet, deliliğin biricik dostları akıllı(!) insanların dar dünyasından sıyrılıp deliliğin coşkulu ve sonsuz evrenine yolculuk yapmaya, ruhunuzu bedeninizden ayırıp bir nevi aşk olan deliliğe koşmaya hazır mısınız?”

PLATON – DEVLET

DEVLET KİTABI İÇERİĞİ

Platon felsefesinin temeli olan “Bilgi” , “idealar” , “ruhun ölümsüzlüğü” , “evrendoğum” , “devlet”, kuramları, karşılığını “Felsefenin ana ereği, kişinin mutluluğunun, yetkin yaşamının sağlanması” açıklanmasında bulur.

“Yetkin bir yaşam, erdemli bir yaşantı sürmekle sağlanabilir. Erdemin temeli “bilgi özü “ideal kuramı”, gerekçesi “evrendoğum” güvencesi “ölümsüzlük”, yaşamsal sığınağı “devlet”tir.

 BÖYLE BUYURDU ZERDÜŞT – Friedrich Nietzsche

BÖYLE BUYURDU ZERDÜŞT KİTAP İÇERİĞİ

Nietzsche’nin kendi deyimiyle “yazılmış en yüce kitap, insanlığa şimdiye dek verilen en büyük armağan” olan Böyle Buyurdu Zerdüşt, edebiyat ve felsefenin iç içe geçtiği, benzersiz üslubuyla bir üstinsan manifestosudur.

İnsanın kendi kaderini zamanın hakikatlerinden bağımsız bir şekilde değiştirebileceğini ve bunun için öncelikle kendini aşması ve üstinsana ulaşması gerektiğini söyleyen Nietzsche’nin bu eseri, okuyucuyu her satırında düşündürecek, bitirdikten sonra bile zihninden çıkmayacak, aynı zamanda hem herkese hem de hiç kimseye göre bir kitap.

Havasını solumaya başladığınız andan itibaren kendinizi yüksek bir dağın zirvesinde, uçurumdan aşağıya bakıyormuş gibi hissedeceğiniz bu eseri Levent Bakaç’ın özenli çevirisiyle sunuyoruz. 

SPİNOZA – ETİKA

ETİKA KİTAP İÇERİĞİ

Bu büyük eseri birkaç satırda özetleme iddiasından uzağız. Bununla birlikte, belirli noktalarını işaret için göstermemiz gerekir ki, Spinoza’nın açıklamasında tuttuğu sıraya rağmen, hakiki başlangıç noktası Descartes’tan ya da başka bir yazardan çıkarılmış bir cevher teorisi veya fikri değildir. (…) O kendi duygulanışlarının şuuruna sahiptir; nitekim, bir Bedeni olduğunu ve Beden hayatının hangi şartlarda sürüp gittiğini gözlem ile bilir. Fakat bu bir çeşit bilgi ise de, son derece eksik ve kederli bir bilgidir, kederlidir, çünkü eksiktir; şuur edinmek, gerçi insan için ıstırap çekmek değilse de, hiç değilse edilgin olmak, zor altında bulunmak, güdülmek, çoğu kere yük altında kalmaktır. Filozofun elinde, kurtulmak için nasıl bir araç vardır? Onun işi, hayatını bir araya getiren arazlardan, asıl kendi varlığını meydana getirmektir.

HEGEL – TİNİN GÖRÜNGÜBİLİMİ

TİNİN GÖRÜNGÜBİLİMİ KİTAP İÇERİĞİ

Tinin Görüngübilimi Hegel’in ilk kitabıdır. Schelling’e bir mektubuna göre, “kitabın yazılması Jena savaşından (14 Ekim 1806) önceki gece” tamamlandı. Erken doğumun izlerini taşıyan ve bu nedenle pragmatik okuma tarafından ve sık sık politik beklentiler zemininde yeğlenen bu çalışmayı Nürnberg’de 1812-1816 yılları arasında üç bölümde yayımlanan Mantık Bilimi (‘Büyük Mantık’), arkasından Felsefi Bilimler Ansiklopedisi (Heidelberg, 1817), ve Tüze Felsefesi (Berlin, 1821) izledi. Hegel daha sonra Tinin Görüngübilimi’ni “bir gençlik yapıtı” olarak kabul etti, kitabın başlığından “Bilim Dizgesinin Birinci Bölümü” anlatımını kaldırdı, içeriğini Ansiklopedi’nin dizgesel yapısı içerisine yeniden uyarladı ve yaşamı boyunca Bilim Dizgesi olarak kabul ettiği bu son çalışmasını geliştirmeyi ve yenileştirmeyi sürdürdü. Ansiklopedi Mantık Bilimi’ni olduğu gibi “Tin Felsefesi”ne ait Tüze Felsefesi’ni de kapsar ve bütün dizgenin daha öte açınımı Hegel’in kendi el yazmalarından ve öğrencilerinin notlarından yayıma hazırlanan yapıtlarında saklanmıştır. “Önsöz” yapıtın kendisinin tamamlanmasından sonra yazılmıştır.

Tinin Görüngübilimi Hegel’in bugün de başlıca sınıf-kavgası politikasına ve tarihsel materyalist ideolojiye aklamalar sağlaması beklentileri ile dar olarak ve dışsal olarak en çok okunan kitabıdır. Mantık Bilimi’ni de kapsayan ve bütün Bilgi Dizgesini açımlayan Ansiklopedi’den önce yazılmıştır. Hegel’in kendisi bu ilk çalışmasını bilimsel dizgeye bir giriş olarak tasarlamış olsa da, yapıt o pragmatik okuma tarafından en iyisinden bir çıkış olarak kullanılır. Hegel’in Schelling’e bir mektubuna göre, “kitabın yazılması Jena savaşından (14 Ekim 1806) önceki gece” tamamlandı. Hiç kuşkusuz yalnızca bu son sözlerin gücüyle Görüngübilim’in zamanından önce yazıldığını düşünmek doğru değildir, ne de Hegel’in onu sıkıştıran yayımcısı ile sorunları çalışmasının henüz yetersiz karakterini bütünüyle açıklamak için yeterlidir. Ama daha sonra Hegel’in kendisi Görüngübilim’i bir “gençlik yapıtı” olarak kabul etti ve öyle kalmasını istediği için önemli bir düzeltmeden geçirmeden bıraktı. Görüngübilim’i “Bilim Dizgesinin Birinci Bölümü” olarak sunmanın uygunsuzluğunu ikinci yayımda bu başlığın kaldırılmasına karar vererek düzeltti.

Görüngübilim’in kendisi yapısında anahatlarda yazılan Ansiklopedi’ye benzemez ve dizgesel bir yapı sergilemez. “Görüngübilim” ancak Ansiklopedi’?nin “Öznel Tin” bölümünde dizgesel olarak yeniden kurulur, ve ilk kitapta içerikte geçerli olmalarına karşın yöntemli ve dizgesel karakterlerini göstermeyen ve bu nedenle tam çözümlemelerini kazanamayan parçalar ancak Ansiklopedi’nin dizgesel yapısı içerisine yerleştirildikleri zaman gerçeklikleri içinde görünürler. Hegel’in bir ders kitabı olarak tasarladığı ve üç kez yeniden yazdığı Ansiklopedi hiç kuşkusuz anahatlardan oluşsa da, bunların öncelikle daha erken çalışması olan Büyük Mantık Bilimi ile ve dersleri için hazırladığı notlar ile önemli ölçüde genişletildiğini gözden kaçırmamamız gerekir. Hegel Tinin Görüngübilimi’ni ilk yayımından sonra bütünüyle bir yana bırakmış, Mantık Bilimi’ni de içeren Ansiklopedi ile ilgilenmiştir. Bu gözlemler Görüngübilim’in önemsiz ve değersiz olduğunu göstermezler. Doğal bilincin Ansiklopedik Dizgeye girişi her zaman özsel bir sorundur ve Görüngübilim bu sorunu çözme ya da hiç olmazsa bir ölçüde kolaylaştırma amacıyla daha sonraki çalışmalar için yazılan Önsözlerin ve Girişlerin yanında durur.

-Aziz Yardımlı-

Tinin Görüngübilimi’ne “Önsöz” Üzerine Birkaç Yorum:

“… bu ‘Önsöz’ün anlamı tam olarak yakalanırsa Hegel’in felsefesi anlaşılır derken abartmıyorum.” Rudolf Haym, Hegel und seine Zeit (1875)

“Tüm Hegel metinlerinin en önemlisi. … Görüngübilim’e ‘Önsöz’ü anlayan Hegel’i anlamıştır.” Hermann Glockner, Hegel (1940)

“Görüngübilim’e ‘Önsöz’ tüm zamanların en büyük felsefi girişimlerinden biridir.” Herbert Marcuse, Us ve Devrim (1941)

“‘Önsöz’ romantik bir senfoni gibi gürler … Onu bir dünya-tarihsel şenliğe benzetirim.” Gustav Emil Müller, Hegel (1959)

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s